Levenstestament — alles wat je moet weten

Een levenstestament wordt vaak verward met een testament, maar regelt iets totaal anders: wie er namens jou mag handelen TIJDENS je leven, op het moment dat je dat zelf niet meer kunt. Door bijvoorbeeld een ongeval, dementie, een hersenbloeding, of langdurige ziekte.

Wat is een levenstestament eigenlijk?

Een levenstestament is een notarieel document waarin jij iemand machtigt om beslissingen voor je te nemen op het moment dat je daartoe zelf niet (meer) in staat bent. Anders dan een testament regelt het zaken tijdens je leven, niet na overlijden.

Als je dat zelf niet regelt en je wordt wilsonbekwaam moeten je naasten dit via de rechtbank regelen. De rechter wijst dan een bewindvoerder of mentor aan. Dit duurt niet alleen lang maar ook moet je steeds bij de rechtbank toestemming halen om (grote) uitgaven te mogen doen. En moet je, zolang de bewindvoering loopt, ieder jaar bij de rechtbank rekening en verantwoording afleggen.

Wat regelt een levenstestament concreet?

Een levenstestament bestaat doorgaans uit twee onderdelen: financiële volmacht en medische volmacht.

Financiële volmacht: wie mag je bankrekening beheren, je belastingaangifte doen, je huis verkopen of verhuren, je beleggingen aanpassen. Dat kan je partner zijn of een kind, maar ook een broer, vriend of buurvrouw. Je kunt heel ruim machtigen of strikt afbakenen ("alleen voor reguliere uitgaven, geen woningverkoop zonder toestemming van een tweede persoon").

Medische volmacht: wie mag namens jou met artsen overleggen, behandelingen accepteren of weigeren, en — als het zover komt — wensen rond einde-van-leven kenbaar maken. Hier wordt soms een ander persoon aangewezen dan voor de financiële kant: medisch is vaak partner of kind dat dichtbij is, financieel kan iemand met meer financiële kennis zijn.

Wanneer is een levenstestament belangrijk?

Voor iedereen die een eigen woning heeft. Ook als je de woning samen met je partner hebt gekocht zijn voor verkoop beide handtekeningen nodig. Als één van jullie wilsonbekwaam wordt kan de ander de woning niet verkopen. Ook niet als je gehuwd bent in gemeenschap van goederen.

Voor iedereen boven de 60: wie mag er financieel zaken voor je regelen. Maar zeker zo belangrijk: wie regelt de medische zaken als je ziek wordt?

Wat als ik geen levenstestament heb?

Bij wilsonbekwaamheid (door ziekte, ongeval, dementie) moet de rechter een wettelijke vertegenwoordiger benoemen: een bewindvoerder voor financiën, een mentor voor zorgbeslissingen, of een curator voor beide.

Procedure: een familielid (of de instelling waar je verblijft) dient een verzoek in bij de rechtbank. Die hoort betrokkenen, beoordeelt of bewind nodig is, en benoemt iemand. Duurt 12-18 maanden gemiddeld. In de tussentijd kunnen rekeningen niet betaald worden, post niet geopend, beslissingen niet genomen.